Czytasz komentarz do art. 99 AI Act, jednego z pięciu opracowanych artykułów. Całość: spis komentowanych artykułów. Wersja 1.0, sprawdzona 23 lipca 2026; następny przegląd do 23 października 2026.

Art. 99. Kary #

Po lewej tekst przepisu, po prawej to, co z niego wynika w praktyce. Oznaczenia przy akapitach objaśnia legenda.

tekst przepisu

1. Zgodnie z zasadami i warunkami ustanowionymi w niniejszym rozporządzeniu państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące kar i innych środków egzekwowania prawa, które mogą również obejmować ostrzeżenia i środki niepieniężne, mających zastosowanie w przypadku naruszeń przepisów niniejszego rozporządzenia przez operatorów i podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia ich właściwego i skutecznego wykonywania, z uwzględnieniem wytycznych wydanych przez Komisję zgodnie z art. 96. Przewidziane kary muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Uwzględniają one interesy MŚP, w tym przedsiębiorstw typu start-up, oraz ich sytuację ekonomiczną. #

2. Państwa członkowskie niezwłocznie, nie później jednak niż do dnia rozpoczęcia stosowania, powiadamiają Komisję o przepisach dotyczących kar i innych środków egzekwowania prawa, o których mowa w ust. 1, jak również o ich wszelkich późniejszych zmianach. #

3. Nieprzestrzeganie zakazu praktyk w zakresie AI, o których mowa w art. 5, podlega administracyjnej karze pieniężnej w wysokości do 35 000 000 EUR lub – jeżeli sprawcą naruszenia jest przedsiębiorstwo – w wysokości do 7 % jego całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego, w zależności od tego, która z tych kwot jest wyższa. #

4. Nieprzestrzeganie któregokolwiek z przepisów dotyczących operatorów lub jednostek notyfikowanych, innych niż przepisy ustanowione w art. 5, podlega administracyjnej karze pieniężnej w wysokości do 15 000 000 EUR lub – jeżeli sprawcą naruszenia jest przedsiębiorstwo – w wysokości do 3 % jego całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego, w zależności od tego, która z tych kwot jest wyższa:

a) obowiązki dostawców zgodnie z art. 16;

b) obowiązki upoważnionych przedstawicieli zgodnie z art. 22;

c) obowiązki importerów zgodnie z art. 23;

d) obowiązki dystrybutorów zgodnie z art. 24;

e) obowiązki podmiotów stosujących zgodnie z art. 26;

f) wymogi i obowiązki jednostek notyfikowanych zgodnie z art. 31, art. 33 ust. 1, 3 i 4 lub art. 34;

g) obowiązki dostawców i podmiotów stosujących w zakresie przejrzystości zgodnie z art. 50. #

5. Dostarczanie nieprawidłowych, niekompletnych lub wprowadzających w błąd informacji jednostkom notyfikowanym lub właściwym organom krajowym w odpowiedzi na ich wniosek podlega administracyjnej karze pieniężnej w wysokości do 7 500 000 EUR lub – jeżeli sprawcą naruszenia jest przedsiębiorstwo – w wysokości do 1 % jego całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego, w zależności od tego, która z tych kwot jest wyższa. #

6. W przypadku MŚP, w tym przedsiębiorstw typu start-up, wysokość kary pieniężnej, o której mowa w niniejszym artykule, nie przekracza wartości procentowej lub kwoty, o których mowa w ust. 3, 4 i 5, w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa. #

7. Przy podejmowaniu decyzji o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej, oraz przy ustalaniu jej wysokości w każdej indywidualnej sprawie, uwzględnia się wszystkie istotne okoliczności danej sytuacji w każdym indywidualnym przypadku i zwraca się w stosownych przypadkach uwagę na:

a) charakter, wagę i czas trwania naruszenia oraz jego konsekwencji, przy uwzględnieniu przeznaczenia systemu AI, a także, w stosownych przypadkach, liczby poszkodowanych osób oraz rozmiaru poniesionej przez nie szkody;

b) to, czy inne organy nadzoru rynku nałożyły już na tego samego operatora administracyjne kary pieniężne za to samo naruszenie;

c) to, czy inne organy nałożyły już administracyjne kary pieniężne na tego samego operatora za naruszenia innych przepisów prawa Unii lub prawa krajowego, w przypadku gdy takie naruszenia wynikają z tego samego działania lub zaniechania stanowiącego odpowiednie naruszenie niniejszego rozporządzenia;

d) wielkość operatora dopuszczającego się naruszenia, jego roczny obrót i udział w rynku;

e) wszelkie inne obciążające lub łagodzące czynniki mające zastosowanie do okoliczności sprawy, takie jak powiązane bezpośrednio lub pośrednio z danym naruszeniem osiągnięte korzyści finansowe lub uniknięte straty;

f) stopień współpracy z właściwymi organami krajowymi w celu usunięcia naruszenia oraz złagodzenia jego ewentualnych niepożądanych skutków;

g) stopień odpowiedzialności operatora, z uwzględnieniem wdrożonych przez niego środków technicznych i organizacyjnych;

h) sposób, w jaki właściwe organy krajowe dowiedziały się o naruszeniu, w szczególności, czy i w jakim zakresie operator zgłosił naruszenie;

i) umyślny lub wynikający z zaniedbania charakter naruszenia;

j) wszelkie działania podjęte przez operatora w celu złagodzenia szkody poniesionej przez poszkodowane osoby. #

8. Każde państwo członkowskie ustanawia przepisy dotyczące określenia, w jakim zakresie na organy i podmioty publiczne ustanowione w tym państwie członkowskim można nakładać administracyjne kary pieniężne. #

9. W zależności od systemu prawnego państw członkowskich przepisy dotyczące administracyjnych kar pieniężnych można stosować w taki sposób, że kary w tych państwach członkowskich są nakładane, stosownie do przypadku, przez właściwe sądy krajowe lub inne odpowiednie organy. Stosowanie takich przepisów w tych państwach członkowskich ma skutek równoważny. #

10. Wykonywanie uprawnień na podstawie niniejszego artykułu podlega odpowiednim zabezpieczeniom proceduralnym zgodnie z prawem Unii i prawem krajowym, obejmującym prawo do skutecznych środka zaskarżenia i rzetelnego postępowania sądowego. #

11. Państwa członkowskie co roku składają Komisji sprawozdanie dotyczące administracyjnych kar pieniężnych, które nałożyły w danym roku zgodnie z niniejszym artykułem, oraz dotyczące wszelkich powiązanych sporów lub postępowań sądowych. #

Brzmienie za tekstem opublikowanym w Dzienniku Urzędowym UE.1

komentarz

stan ustalony

Artykuł wprowadza trzy poziomy kar administracyjnych, powiązane z wagą naruszenia. Najwyższy dotyczy złamania zakazu praktyk z art. 5 (na przykład manipulacyjnych technik podprogowych czy niedopuszczalnego scoringu społecznego): do 35 000 000 EUR lub do 7% całkowitego rocznego światowego obrotu przedsiębiorstwa z poprzedniego roku obrotowego, w zależności od tego, która z tych kwot jest wyższa (ust. 3). Niższy próg, do 15 000 000 EUR lub do 3% obrotu, obejmuje naruszenie obowiązków dostawców, upoważnionych przedstawicieli, importerów, dystrybutorów i podmiotów stosujących (w tym z art. 26), obowiązków jednostek notyfikowanych oraz obowiązków przejrzystości z art. 50 (ust. 4). Najniższy próg, do 7 500 000 EUR lub do 1% obrotu, dotyczy przekazania jednostkom notyfikowanym lub organom krajowym informacji nieprawidłowych, niekompletnych lub wprowadzających w błąd (ust. 5).1

stan ustalony

Każdy z trzech progów łączy ta sama zasada: bierze się pod uwagę wyższą z dwóch wartości, kwoty nominalnej albo procentu obrotu, co przy dużych przedsiębiorstwach w praktyce oznacza rozstrzygające znaczenie procentu, nie kwoty. Dla MŚP, w tym przedsiębiorstw typu start-up, rozporządzenie odwraca regułę: kara nie przekracza tej z dwóch wartości, która jest niższa (ust. 6). Samą wysokość kary w granicach danego progu ustala się indywidualnie, uwzględniając między innymi wagę i czas trwania naruszenia oraz jego skutki, liczbę poszkodowanych osób, wielkość operatora i jego roczny obrót, stopień współpracy z organem, umyślny lub wynikający z zaniedbania charakter naruszenia oraz działania podjęte w celu złagodzenia szkody (ust. 7).

sporne

Sporne pozostaje, jak liczyć „całkowity roczny światowy obrót” spółki należącej do grupy kapitałowej. Jedno stanowisko przenosi na grunt tego przepisu pojęcie przedsiębiorstwa znane z unijnego prawa konkurencji i z praktyki kar na gruncie RODO, czyli za podstawę bierze obrót całej grupy, nie tylko spółki odpowiedzialnej za naruszenie. Drugie stanowisko wskazuje, że przepis mówi o obrocie przedsiębiorstwa, które dopuściło się naruszenia, i bez wyraźnej podstawy nie należy automatycznie doliczać obrotu podmiotów powiązanych. Sam art. 99 tej kwestii wprost nie rozstrzyga.

stan ustalony

Widełki kwotowe i procentowe działają wprost, bez potrzeby przenoszenia ich do prawa krajowego, ale rozporządzenie pozostawia państwom członkowskim ustanowienie przepisów o karach i innych środkach egzekwowania prawa wobec operatorów, w tym o ostrzeżeniach i środkach niepieniężnych (ust. 1), a także decyzję, w jakim zakresie karom pieniężnym mogą podlegać krajowe organy i podmioty publiczne (ust. 8). W zależności od systemu prawnego danego państwa karę nakłada właściwy sąd krajowy albo inny właściwy organ (ust. 9), a państwa członkowskie powiadamiają o swoich przepisach Komisję najpóźniej do dnia rozpoczęcia stosowania (ust. 2). Sam art. 99 należy do rozdziału XII rozporządzenia (Kary, art. 99-101), który stosuje się od 2 sierpnia 2025 r., czyli rok przed ogólną datą stosowania rozporządzenia, z wyjątkiem art. 101 o karach dla dostawców modeli AI ogólnego przeznaczenia.2

moja ocena

Na start stosowania tego przepisu w Polsce nie spodziewam się fali wysokich kar pieniężnych. Zanim organ nadzoru rynku zacznie nakładać kary w górnych widełkach, musi sprawnie działać, czyli mieć wyznaczoną strukturę, obsadę i praktykę kontroli, a to zwykle rozkłada się w czasie po wejściu przepisów w życie. Bardziej prawdopodobne na początku są ostrzeżenia i środki niepieniężne, które rozporządzenie wprost dopuszcza (ust. 1), a pierwsze decyzje pieniężne spodziewam się raczej w sprawach o jaskrawe naruszenie zakazanych praktyk z art. 5 niż w sprawach o niuanse dokumentacyjne. Na dzień sprawdzenia tego komentarza polska ustawa wdrażająca AI Act nie była jeszcze uchwalona, a krajowy organ nadzoru rynku nie został formalnie wyznaczony.

na marginesie

1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z dnia 13 czerwca 2024 r. (akt w sprawie sztucznej inteligencji), Dz.Urz. UE L, 2024/1689, 12.7.2024.

2. Art. 113 lit. b) rozporządzenia (UE) 2024/1689: rozdział XII (Kary, art. 99-101) oraz odrębnie art. 78 (poufność) stosuje się od 2 sierpnia 2025 r., z wyjątkiem art. 101 (kary dla dostawców modeli AI ogólnego przeznaczenia), do którego stosuje się ogólna data 2 sierpnia 2026 r.

pytanie przypięte do tego artykułu

Czy każde naruszenie AI Act kończy się karą w maksymalnej wysokości?

stan ustalony

Nie. Kwoty i procenty z art. 99 to górne widełki, nie stawka automatyczna. Organ ustala faktyczną wysokość kary w danej sprawie, uwzględniając między innymi wagę i czas trwania naruszenia, liczbę poszkodowanych osób, stopień współpracy operatora oraz to, czy naruszenie było umyślne czy wynikało z zaniedbania (ust. 7); dla MŚP i start-upów próg jest dodatkowo ograniczony do niższej z dwóch wartości (ust. 6).

Legenda oznaczeń: „stan ustalony” to, co wynika wprost z przepisu albo z orzeczenia; „sporne” to rozbieżne stanowiska bez rozstrzygnięcia; „moja ocena” to mój pogląd, a nie ustalenie prawa.

Prowadzę szkolenia i wystąpienia na ten temat dla kancelarii, urzędów, uczelni i zarządów spółek.

Zapytaj o szkolenie Zaproś mnie na konferencję

← powrót do spisu komentowanych artykułów